Boże Narodzenie

Święta Bożego Narodzenia w Stanach Zjednoczonych to przede wszystkim okazja do spotkań ze znajomymi i rodziną. Przed świętami organizuje się na przykład firmowe spotkania, przyjęcia świąteczne w większości firm amerykańskich, podczas takich spotkań wszyscy pracownicy, czy tego chcą, czy nie, muszą odbyć ze sobą zwyczajową pogawędkę, muszą przynieść coś dobrego do jedzenia (najlepiej przyrządzonego własnoręcznie) oraz wręczyć sobie prezenty. Również samo Boże Narodzenie to czas, kiedy zazwyczaj młodzi amerykanie wychodzą na imprezy, spotykają się ze znajomymi, a ich rodzice zazwyczaj spędzają czas z rodziną, chodzą z nimi do kościoła, lub spierają kolędy wraz z sąsiadami. Inaczej jest też jeśli chodzi o zgromadzenia w miastach amerykańskich -czymś normalnym jest na przykład zbieranie się ludzi na placach w większych i mniejszych miastach, wypełnianie wzajemnie czasu. Wielu amerykanów także spędza swój czas przed telewizorem i nie jest to zwyczaj odbiegający zbytnio od tego, co dzieje się w Polsce, a także w każdym innym bardziej rozwiniętym kraju współcześnie.

W Hiszpanii Święta Bożego Narodzenia obchodzi się z użyciem chałwy zamiast opłatka. Bardzo trudno jest nam wyobrazić sobie ten zwyczaj, tym bardziej że opłatek był obecny w kościele katolickim już od początku jego istnienia. Na początku jego wyborem zajmowali się księża i zakony, zwłaszcza zakonnicy z zakonu w Cluny. Prawdziwie charakterystyczną rzeczą dla Hiszpanii jest budowanie szopek. Być może wyda nam się to znajome, zwłaszcza dla tych z nas, którzy mieszkają w Hiszpanii. Jednak kiedy u nas na krakowskim rynku pokazuje się co roku w święta najpiękniejsze szopki, które wykonują prawdziwi, starodawni rzemieślnicy, w Hiszpanii tuż przed świętami Bożego Narodzenia każda rodzina zaopatruje się w taką szopkę, podobnie jak Polacy kupują przed świętami choinki. Tak jak dla nas punktem honoru jest wybranie najpiękniejszej choinki – która miałaby jak najbardziej regularnie rozłożone gałęzie i była jak najbardziej gęsta, o tyle w Hiszpanii właśnie ludzie starają się kupić jak najlepszą szopkę, która byłaby jak najpiękniejsza.

Na Śląsku, podobnie jak na Kaszubach, podczas kolacji wigilijnej je się grochówkę. NA Śląsku ponadto panuje zwyczaj jedzenia grochówki jako pierwszego dania. Zazwyczaj w innych regionach Polski je się na początku karpia. Śląsk rozpoczyna kolację niekiedy także oprócz zupy grochowej, od zupy grzybowej, czy też od smażonej ryby, albo po prostu od ziemniaków, niespotykanych nigdzie indziej w Polsce podczas kolacji wigilijnej. Do ziemniaków dodaje się często kapustę,ale nie mięso, bo w całej Polsce raczej jedzenie mięsa jest w tym dniu nie na miejscu, nie pasuje do naszej tradycji, jest to dzień, w którym jest po prostu post i pasuje jeść nam jedynie mięso pochodzący od ryb. Deserem w dawnej Polsce wszędzie był mak, bo jest on słodki. Mak z dodatkiem miodu to najlepszy polski deser wszech czasów, kiedy jeszcze nie wymyślono cukru i przetworów czekoladopodobnych. Każde dziecko uwielbiało takie połączenie, zwłaszcza jeśli można było popijać słodycze mlekiem, co to podkreślało tylko smak zjedzonych potraw.

Dzieci uwielbiają pisać listy do świętego mikołaja. Piszą w nich o tym, co chciałyby dostać z okazji nadchodzących siat bożego narodzenia. Każde dziecko wie, że święty Mikołaj przychodzi tylko do grzecznych dzieci, a wiec takich, które nie przysparzały wielu zmartwień swoimi złościami rodzicom. Jednak nie należy szantażować dziecka w żadnym wypadku tym, że jeśli będzie niegrzeczne, to święty mikołaj do niego nie przyjdzie. W wielu krajach tradycja pisania listu do świętego mikołaja wygląda podobnie – dziecko pisze o tym, co chciałoby dostać, jaki prezent i zostawia list na przykład pod poduszką. Wtedy wielkim zadaniem rodziców jest zabrać w nocy list tak, aby dziecko się nie obudziło. Niekiedy wymaga to wielu zabiegów ze strony rodziców. Pisanie listu do świętego mikołaja to także świetny pretekst do tego, aby dowiedzieć się, o czym nasz maluch marzy, albo czego mu brukuje. Często w takich dziecięcych marzeniach jak na dłoni wyskakują wszelkie ich pragnienia i niezaspokojone potrzeby.

Ogródek, mimo że jest martwy w zimie, w czasie świąt dostaje jakby drugie życie. Amerykanie, ale od niedawna również Europejczycy, uwielbiają przystrajać swoje tarasy, balkony oraz trawniki przed domem rozmaitymi ozdóbkami, światełkami świątecznymi. Wiesza się na przykład światełka na domach. Amerykanie zdecydowanie z tym niekiedy przesadzają – sprawiają, że cały ich dom jest rozświetlony niczym choinka, przez co czasami źle się funkcjonuje wewnątrz, jednak trzeba chyba być Amerykaninem, aby zrozumieć, ile w tym radości i dzielenia z innymi ducha Świąt Bożego Narodzenia. Niektórzy stawiają także na trawnikach zwierzęta kojarzone ze świętami, na przykład sarny, czy renifery, niektórzy także dodają elfy, które pomagają mikołajowi rozdawać prezenty dzieciom. Najczęstszą postacią zdecydowanie jest święty mikołaj – jego podobizna, na przykład w postaci makiety papierowej pojawia się nie tylko wokół domów, na przykład na balkonach czy w oknach amerykańskich pokojów dziecięcych, ale także jako stelaż do konstrukcji świetlnej w formie mikołaja.

Święta Bożego Narodzenia w Australii, tym zakątku świata położonym niemal po drugiej stronie naszej kluli ziemskiej w stosunku do Polski, obchodzi się bardzo podobnie do tych obchodzonych w Polsce. Niestety jednak święta Bożego Narodzenia w Australii wypadają w lecie, przez co nie ma takiej aury świąt jak wszędzie indziej – jest po prostu gorąco. Australijczycy radzą sobie jednak doskonale w takich warunkach: urządzają sobie święta w sztucznym śniegu, który rozprószają na szybach okiennych, aby poczuć chociaż trochę tej atmosfery, która mogą obejrzeć w telewizji. Część Australijczyków oczywiście nie ucieka od warunków naturalnych, jakie panują w Australii o tej porze roku i wybierają się na wigilię na plażę, gdzie można grillować z przyjaciółmi. Na takiej plaży nie brakuje jednak obdarowywania się prezentami bożonarodzeniowymi – nie jest to typowe grillowanie, jakie każdy Polak zna ze swojego ogródka. Często takie spotkania uwieńczone są zespołowymi grami, na przykład w krykieta, albo w frisbee.

Kaszuby to ten region polski, który ma dostęp do morza. Nie dziwi zatem fakt, że to właśnie tutaj szczególnie często pojawiają się ryby niekoniecznie słodkowodne. Jednak jednocześnie jest to ten region Polski, w którym kolacja wigilijna jest skromna, niemal surowa. Region ten niewiele ma wspólnego z przaśnym wysypem pyszności, które serwowano na stołach wschodniej Polski, gdzie nawet w najbiedniejszej chacie zawsze kolacja wigilijna musiała być pełna obfitości i dobroci, aby lepiej się żyło w następnym roku. Taka kolej rzeczy wymusiła to, że na Kaszubach wigilijną potrawą stała się zwykła zupa owocowa, którą podawano z ręcznie wyrabianymi kluskami. Śledzie podawane na Kaszubach musiały być od zawsze i do dzisiaj obowiązkowo smażone, czego nie spotyka się nigdzie indziej. Zupa owocowa niekiedy była uzupełniana zupą rybną. Kolacja wigilijna podawana była z kawą zbożową, nieznaną do dzisiaj zbytnio na przykład w Azji. Zamiast kawy można było wypić na przykład miętę, albo herbatę. Podobnie nowością w stosunku do innych regionów Polski jest ryż, który podaje się na przykład z jagodami, lub innymi owocami.

Niektóre rodziny starają się utrzymać legendę świętego Mikołaja jak najdłużej – starają się podtrzymywać w dzieciach wiarę w świętego Mikołaja oraz w elfy i wszelkie inne rzeczy, które nieodłącznie wiążą się z działalnością świętego Mikołaja. Jednak opowiadając o świętym mikołaju,należy wspomnieć dziecku tak, aby zrozumiało, że jest to postać bajkowa, która ma tyle wspólnego z rzeczywistością co Pinokio. Dzieci w pewnym wieku same rozumieją różnice miedzy rzeczywistością a fikcją – bajkami, dlatego też bez sensu jest okłamywać je bez końca twierdząc, że święty mikołaj naprawdę istnieje, bo to jest dopiero źródło problemów dla dziecka, które odrzuca wodze fantazji – to, że dorosły je tak okłamuje często staje się przyczyną pewnych zakrzywień w myśleniu, powstawania przykrych emocji. Jednak nie należy odbierać dziecku możliwości śnienia o świętym mikołaju wtedy, kiedy jest na to czas w więc wtedy, kiedy dziecko jeszcze porusza się po świecie powodowane wyobrażeniami i fantazją.

Święta Bożego Narodzenia w Ameryce są znacznie bardziej niż w Polsce związane ze zwyczajem kupowania. Już po świętach zmarłych w Polsce można spotkać pierwsze choinki w sklepach, pierwsze dekoracje świąteczne, jednak Polacy są wciąż tym zdegustowani, w przeciwieństwie do przyzwyczajonych do tego Amerykanów. Centra handlowe w Ameryce huczą od świątecznych piosenek już od święta Halloween i nikt nie robi z tego problemu, jest to tradycja znacznie starsza niż w Polsce. Amerykanie generalnie oderwani są od tradycji i od całej otoczki rodzinności, która towarzyszy polskim świętom Bożego Narodzenia. W Polsce wielu ludzi mieszka ze swoją rodziną bardzo blisko – w rodzinach wielopokoleniowych – tam kolejne dzieci należące do rodu budują swoje domy blisko domów swoich rodziców. Amerykanie natomiast mieszkają w przeważającej większości sami, w swoich jednopokoleniowych rodzinach, w odseparowaniu od bliskich, nierzadko bardzo daleko od reszty swojej rodziny, bo migracja w Stanach jest daleko posunięta. To sprawia, że święta w Ameryce równa się daleka podróż do rodziny.

Szweckie święta zazwyczaj są kojarzone dość pozytywnie, w końcu jest to kraj, który wydaje się, obok Finlandii, stolicą zimową świata. To właśnie tam jest zimą najpiękniej – są zorze polarne, można pojechać do Finlandii do siedziby świętego mikołaja. Święta Bożego Narodzenia mają mnóstwo wspólnego w samej istocie rzeczy ze Szwecją i całą Skandynawią. To właśnie w tych rejonach powstało wiele kolęd świątecznych, miedzy innymi „Cicha Noc”W Szwecji, podobnie jak wszędzie indziej na świecie, święta zaczynają się wtedy, kiedy telewizje zaczynają puszczać reklamy świąteczne. Podobnie jak Polsce też święta Bożego Narodzenia w Szwecji to święta niesamowicie rodzinne, to czas poświęcony rodzinie, poświęcony biesiadowaniu rodzinnemu przy stole suto zastawionym na tę jakże godną okazję. Wigilię w Szwecji jednak rozpoczyna się w południe, a nie od zabłyśnięcia na niebie pierwszej gwiazdki. Jest to właściwie obiad wigilijny, nie kolacja. Nowością na stole szwedzkim może dla Polaka być kasza gryczana, pierniczki, grzane wino, czy kasza ryżowa podawana z mlekiem.